alosi.gif

Μια ενδιαφέρουσα ιστορική μελέτη σχετικά με την άλωση της Πόλης από τους Φράγκους το 1204 , που συμπαρέσυρε στην καταστροφή το χιλιόχρονο οικοδόμημα του Βυζαντίου, κάνει ο Γιώργος Καραμπελιάς στο βιβλίο του «1204 – Η διαμόρφωση του νεώτερου ελληνισμού». Κάποια σημαντικά στοιχεία του βιβλίου σταχυολόγησα και τα παραθέτω:

«Ο ελληνικός κόσμος, από τον 11ο αιώνα αντιμετωπίζει μια διττή πρόκληση, τόσο από την Ανατολή όσο και από την Δύση -για να μην αναφερθούμε και στον Βορρά.  Την απειλή που αναφαίνεται στα δυτικά της Αυτοκρατορίας προαναγγέλει και προετοιμάζει ιδεολογικά η οριστική ρήξη των Εκκλησιών με το filoque, το 1054:  Η παπική Δύση όχι μόνο αισθάνεται πλέον αρκετά ισχυρή για να αποσπαστεί οριστικά από την ελληνική οικουμένη, αλλά απαιτεί την πνευματική υποταγή της ορθοδοξίας και του ίδιου του Βυζαντίου..

Η παρακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας οφείλεται στα προνόμια που παραχώρησε η κυβέρνηση στους πολίτες των ιταλικών δημοκρατιών. Οι Ενετοί έμποροι απέκτησαν (μετά το 1082) το δικαίωμα να εμπορεύονται ελεύθερα χωρίς να πληρώνουν δασμούς, σε όλες τις περιοχές της Αυτοκρατορίας, δεν πλήρωναν φόρους και δεν υπέκειντο στη δικαιοδοσία της βυζαντινής διοίκησης. Συγχρόνως θα αρχίσουν και οι επιθέσεις.  Ήδη, το 1071 οι Νορμανδοί θα καταλάβουν την ελληνική Ιταλία,- την ίδια στιγμή που οι Τούρκοι θα συντρίβουν τον βυζαντινό στρατό στη μάχη του Ματζικέρτ-, ενώ σύντομα θα αποβιβασθούν στο Δυρράχιο και θα λεηλατήσουν τη δυτική Ελλάδα προσαρτώντας εκτεταμένες περιοχές…

Μέχρι τη άλωση του 1204, η κατάσταση επιδεινώνεται αδιάλειπτα. Όταν οι στρατιές των σταυροφόρων κατάφεραν να την εκπορθήσουν, στις 13 Απριλιου 1204, η Κωνσταντινούπολη είχε ήδη αλωθεί εκ των ένδον. Η εσωτερική υπονόμευση συνίστατο κατ΄αρχήν στις αναρίθμητες διαμάχες ανάμεσα  στους ευγενείς, διαμάχες τις οποίες εκμεταλεύτηκαν επιδέξια οι Λατίνοι…

Η Άλωση θα καταγραφεί ως μια από τις μεγαλύτερες πολιτιστικές καταστροφές της ιστορίας. Καλλιτεχνικοί θησαυροί τουλάχιστον εννέα αιώνων (γιατί οι Αυτοκράτορες, ήδη από την εποχή του κτήτορος Κωνσταντίνου, είχαν μεταφέρει στην Κωνσταντινούπολη πολλά αρχαία μνημεία), θα καταστραφούν και θα λεηλατηθούν μέσα σε ελάχιστες μέρες. Η πόλη έπεφτε μετά από εννιακόσια χρόνια, ενώ οι ίδιοι οι κατακτητές είχαν μείνει περιδεείς, μπροστά στο κατόρθωμά τους…

Οι Γάλλοι και οι Φλαμανδοί είχαν κυριευθεί από μία μανία καταστροφής. Ξεχύθηκαν ένας ωρυόμενος όχλος στους δρόμους και στα σπίτια, αρπάζοντας οτιδήποτε γυάλιζε και καταστρέφοντας ό,τι δεν μπορούσαν να κουβαλήσουν, σταματώντας μόνο για να σκοτώσουν και για να βιάσουν ή για ν’ ανοίξουν τα κελάρια για να πιούν…δεν γλύτωσαν ούτε τα μοναστήρια και οι βιβλιοθήκες… στην Αγιά Σοφιά έβλεπε κανείς μεθυσμένους στρατιώτες να σχίζουν τις μεταξωτές κουρτίνες και να κομματιάζουν και να γκρεμίζουν το μεγάλο ασημένιο εικονοστάσιο, ενώ ποδοπατούσαν ασεβέστατα άγιες εικόνες και ιερά βιβλία… επί τρεις μέρες εξακολουθούσαν οι φρικιαστικές σκηνές…ώσπου η τεράστια και ωραία πόλη έγινε ένα ερείπιο…

Μπορούμε άραγε να «ξαναμεγαλώσουμε»; Ή μήπως είμαστε καταδικασμένοι να χαθούμε στους μαιάνδρους της ιστορίας και στην αγκάλη του νεο-οθωμανισμού; Αν το σημερινό δυναμοκεντρικό μοντέλο συνεχίσει να κυριαρχεί, δεν έχουμε καμία τύχη. Η λογική των μεγεθών οδηγεί σε παραπέρα συρρίκνωσή μας… Αν, αντίθετα, το κυρίαρχο μοντέλο υποχωρήσει μπροστά στα γεωπολιτικά, οικονομικά, οικολογικά και οντολογικά αδιέξοδά του, όχι μόνο μπορούμε να αποφύγουμε τη συρρίκνωση, αλλά ίσως κατορθώσουμε πάλι να ψηλώσουμε για να συναντήσουμε αυτά που αφήσαμε ημιτελή το 1204…

Σε ένα κόσμο όπου η Μικρά Ασία θα είναι επιτέλους δημοκρατική και κατά συνέπεια οι λαοί και οι περιφέρειές της θα έχουν ανακτήσει το δικαίωμα της αυτοέκφρασής τους, σε έναν κόσμο όπου οι βαλκανικοί λαοί θα έχουν ξεπεράσει τις διαμάχες τους και το όραμα του Ρήγα Βελεστινλή θα μπορεί να γίνει πράξη…»

(‘Ή άλωση του 1204″ πίνακας του Ιταλού ζωγράφου Τintoretto)

ΥΓ του γράφοντα. Στην συνάντηση του νέου Πάπα Βενέδικτου με τον Oικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο, αναγνωρίσθηκε επίσημα «το λάθος» από τον πατροπαράδοτα και θεσμικά «αλάθητο» Πάπα για την άλωση του 1204.  Κάτι που ήταν αυτονόητα επιβεβλημένο προκειμένου να ξεκινήσει μια ουσιαστική επαναπροσέγγιση. Άρχισε ίσως μια εποχή γεφυρώματος των κατ’  επίφαση (προσωπική μου γνώμη) διαφορών των Εκκλησιών, των δογμάτων και των άλλων «εξηγήσεων» του Ευαγγελίου, που ίσως πάρει χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί. Όμως βρίσκονται σε μια καλή λογική πορεία όλες αυτές οι πρωτοβουλίες. Οι επίσης σημαντικές επαφές του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Χριστοδούλου (στον οποίο εύχομαι ολόψυχα περαστικά) με τον Πάπα Βενέδικτο και τη Δυτική Εκκλησία, δείχνουν ότι υπάρχει ομοψυχία στην Εκκλησία μας, απαραίτητο στοιχείο για το ποθούμενο, την επανένωση.

 ΥΓ2. Έθνικ (Μιχάλης Ρακιντζής)

Advertisements