Tag Archive: Γύθειο



Η Μάνη από το δάσος της Βασιλιής -φωτο Γιάννης Κοφινάς

Η Μάνη από το δάσος της Βασιλικής -φωτο Γιάννης Κοφινάς

Περιδιαβάζοντας τη Μάνη

(του Δημητρίου Πουλημενάκου)

Τη Μάνη περιδιαβάζοντας

σαν άλλος Παυσανίας,

ξεκίνησα απ’ το Ταίναρο

τα άδυτα του Άδη,

του Ποσειδώνα το Ιερό

ακρόβραχο της Μάνης.

Ο στοχασμός μου χάνεται

σε μύθους και σε θρύλους

σε Δράκους και σε Πειρατές

που λήστευαν τον τόπο

και σε Νεράιδες του γιαλού

που αφέντευαν τη Μάνη.

Προσκύνημα και προσευχή

σ΄αυτό τον άγιο τόπο,

το πέρασμα στα Ιερά

του Ταίναρου τα βράχια

Φασκομηλιά να Μυριστείς

Ρίγανη και Θυμάρι.

Ανέβηκα και στο Σαγιά

στην πιο ψηλή κορφή του

Είδα τη Μάνη ολόκληρη,

τη Μέσα και την Έξω.

Κι έστειλα χαιρετίσματα

σε Κρήτη και Τσιρίγο.

Ανοίγεται το μάτι σου

και χάνεται η μνήμη

σε μύθους και σε ήρωες

στου Πύρριχου τα πλάγια

στα Κάστρα τα θεόχτιστα

της πέρα Κελεφάς.

Πέτρα με πέτρα στη σειρά

η γη σου Ανδρογέννα,

κάθομαι και στοχάζομαι

Μανιάτης ταπεινός:

«Πατρίδα, Πίστη κι Αρετή

η πέτρα σου μυρίζει,

που τη λαξεύουν τα παιδιά

όπου της γης Μανιάτες».

Δάκρυ ελιάς η πέτρα σου

και θρήνος τα βουνά σου

Παιάνες για τα τέκνα σου

στο πέρασμα του χρόνου

Χίλια στεφάνια δάφνινα

της Μάνης μοιρολόγια

Θούριοι, Ύμνοι εθνικοί

για την Ελευθερία.

Ύστερα στον Ταΰγετο

πήγαν τα βήματά μου

και είδα απο ‘κει ψηλά

χωριά και πολιτείες

Είδα τα κάστρα τ’ Αλμυρού

τους Πύργους της Αβίας,

της Καρδαμύλης Εκκλησιές

μπαρουτοβολισμένες.

Σαν ευλαβής προσκυνητής

στο Μέγα Μοναστήρι,

της Παναγιάς της Γιάτρισσας

μπήκα για προσευχή

Ανοίγουν τα Ουράνια

νιώθεις κι εσύ θεός

η Γιάτρισσα προστάτιδα

όλων των Μανιατών.

Τ’ αγέρι του Ταΰγετου

σμίγει με υμνωδία

και άρωμα απλώνεται

λιβάνι και θυμάρι

Ύμνος στη Θεομήτορα

της μέλισσας τραγούδι.

Και από τον Ταΰγετο

φεύγω με μια ευχή:

«Το Ρόδο το Αμάραντο

Από ψηλά να σκέπει,

Όλου του κόσμου τα παιδιά

Και τα παιδιά της Μάνης».

Στα κακοτράχαλα βουνά

τα μαύρα του Πολυαράβου,

κάθησα κι αφουγκράστηκα

να δω τι θα μου πουν:

«Αντιλαλούν οι ρεματιές

και σειούνται τα ρουμάνια,

τα βράχια τα απόκρημνα,

οι αητοφωλιές»

Οι μοναχοί τα σήμαντρα

χτυπούν στα Μοναστήρια

και οι παπάδες στα χωριά

χτυπάνε τις καμπάνες:

«Η Μάνη αντιστάθηκε

στου Ιμπραήμ τ΄ ασκέρι.

Εδώ κατατροπώθηκαν

τα στίφη του Ιμπραήμ».

Και στο Διρό κατέβηκα

πήγα στο Ακρογιάλι.

Να δω Μανιάτισσες τρανές,

να δω και τα δρεπάνια

που πέταξαν στη θάλασσα

του Ιμπραήμ τ΄ ασκέρια.

«Αιώνιο Προσκύνημα

Όλων των Μανιατών

Αιώνιος ο Θαυμασμός

Όλων των Γενεών»

Όλοι με καλοδέχτηκαν,

με την καλή καρδιά τους

Με πήγανε στους Πύργους τους

κι άλλοι στα φτωχικά τους.

Μου έδειξαν  τα «έχη» τους

μου ‘δειξαν τη σοδειά τους.

Κρασί απ’ τα αμπελάκια τους

και μέλι θυμαρίσιο,

το λάδι και το σύγκλινο

μεσ’ τα βαθιά πιθάρια.

«Νοικοκυραίοι άνθρωποι

Ολόθερμοι Πατριώτες

Μανιάτες με το Όνομα

και με Υ π ο γ ρ α μ μ ή».

Κατέβηκα στα Σπήλαια

μέσα στους Σταλαχτίτες,

κι αντάμωσα με τους θεούς

με Δράκους και Νεράιδες.

Σε πιάνει δέος! θαυμασμός!

σαν βλέπεις τα παλάτια

τη Μάνα τη Μανάτισσα

σε θρόνο καθισμένη

Γλυπτά αριστουργήματα,

έργα της θείας φύσης.

Πήγα στα πανηγύρια τους

πήγα και στις χαρές τους

Μανιατοπούλες λυγερές

να μπαίνουν στο χορό,

με φορεσιές Μανιάτισσας

ζωσμένες τα δρεπάνια

με τις δαντέλες στις ποδιές

πανέμορφες κυράδες.

«Σύμβολα του αγώνα τους

Για το δικό τους τόπο

Σύμβολα του αγώνα τους

Για την Ελευθερία»

Και απ’ το Διρό στο Οίτυλο

εκεί κατά το δείλι

Αντίκρισα μια ζωγραφιά

ν΄ απλώνεται στην πλάση

σαν ν’ αγκαλιάζει η Παναγιά

τη Μάνη πέρα ως πέρα

της αμφιλύκης χρώματα,

του ήλιου οι ανταύγειες.

Περνώντας από το Βαχό

είπα να ξαποστάσω,

κι από του Πόρου τις πηγές

κρύο νερό να πιώ.

Βγάζω από το δισάκι μου

ψωμί, ελιές, σταφύλια,

που μου ‘δωσαν οι φίλοι μου

από τη Μέσα Μάνη.

«Νοικοκυραίοι άνθρωποι

Φιλόξενοι Πατριώτες

Μανιάτες με το Όνομα

και με Υ π ο γ ρ α μ μ ή».

Κι όταν στο Γύθειο έφτασα

προτίμησα να μείνω

Στην πόλη την ηλιόλουστη

στην πόλη με τα φώτα

Στην πόλη των Ακαδημαϊκών

στην πόλη των Γραμμάτων

Στην πόλη που σεργιάνισε

ο Πάρης την Ελένη

Στην πόλη που ερωτεύτηκα

την πόλη που αγαπάω.

Γύθειο, πόλη της Έριδος

Θεών και Ημιθέων

Του Ηρακλή, του Απόλλωνα

και του Ολυμπίου Δία.

Της Αθηνάς, της Άρτεμης,

του Κάστορα, του Ερμή.

Να διεκδικούν τον κτήτορα

ποιός θα την διαφεντεύει.

Ηλιόλουστη σαν σήμερα

παλιά πόλη και νέα

Όλη να καθρεπτίζεται

στου λιμανιού τη γυάλα

Λαμπρό λιμάνι του Μωριά

και καύχημα της Μάνης.

……

Φεβρουάριος 2015

Αφιερωμένο στα παιδιά μου και στα εγγόνια μου

και σ’ ‘όλα τα παιδιά της Μάνης

Δημήτριος Πουλημενάκος

Γύθειο 1963


Απόσπασμα από το ντοκιμανταίρ «Λακωνία» του Εθνικού Οπτικοακουστικού Αρχείου με αφηγητή τον Γιώργο Κάρτερ. To κομμάτι αυτό που αφορά το Γύθειο συνοδεύεται με το σχόλιο:
«Πανοραμικά πλάνα του Γυθείου από ψηλά. Άποψη των οικημάτων. Ψαράδες μαζεύουν τα δίχτυα τους στο λιμάνι. Άποψη του μικρού νησιού της Κρανάης απέναντι από το Γύθειο.»

Η πρωτότυπη ταινία βρίσκεται στο λινκ http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=3484&thid=14060 του Ε.Ο.Α. όπου αναφέρεται το 1970 σαν περίοδος των γεγονότων του φιλμ.
Η περίοδος όμως που αφορά το Γύθειο είναι οπωσδήποτε πριν κατασκευασθεί ο νέος δρόμος για τη Μάνη και κατεδαφιστεί η Δημοτική Αγορά (στο σημερινό Κέντρο Υγείας.), γεγονότα της δεκαετίας του ’60 ενώ στην ταινία εικονίζεται η προηγούμενη κατάσταση Η ταινία τοποθετείται χρονικά στο 1963 ως το 1965, το έτος αυτό αναφέρεται σε άλλο σημείο του φιλμ, ίσως λοιπόν να έχει γίνει τμηματικά.
Στην σπάνια ταινία φαίνεται όρθιο το κτίριο Αλεξάκου (το παλιό «Σχολαρχείο») στην Ένωση της Κρανάης που κατεδαφίστηκε επίσης για να περάσει ο νέος δρόμος. Στην αρχή της περιήγησης στο Γύθειο από ψηλά ξεχωρίζει ο χώρος του γηπέδου που έχει μπαζωθεί αλλά δεν είναι ακόμα διαμορφωμένος σε γήπεδο με εξέδρα. Αμέσως μετά εμφανείς οι κατασκευές της εξόδου του Ξηριά που περνάει υπόγεια της οδού Ερμού και αδειάζει πλάι στο γήπεδο.
O παλιός ταρσανάς στο Νησί σε πλήρη λειτουργία, τα λιγοστά αυτοκίνητα, το παραδοσιακό άπλωμα των διχτυών στην παραλία, οι σιδερένιες κολώνες της Πανηλεκτρικής, οι σμιλεμένες κυλίστρες, τα σκαμμένα πρόσωπα, υπογράφουν μια εποχή που δεν θα ξαναγυρίσει.

ΥΓ. Στην ταινία διακρίνονται ο ο μπαρμπα-Αλέξης να καλαφατίζει ένα σκαρί στο καρνάγιο του στην Κρανάη, ο Κούζουνας να απλώνει δίχτυα στην παραλία, ο Δαχτυλίδης σε γνώριμη θέση να βαράει τα χταπόδια του, το «σαραβαλάκι» όπως το έλεγαν (το γαλάζιο αυτοκίνητο) του Κοντογιάννη να τριγυρίζει στην πλατεία όπως και το φορτηγό του Τσαρπαλή να τραβάει για το μεροκάματο. Χαρακτηριστικές φιγούρες και εικόνες της εποχής.
Βασίλης Πουλημενάκος

Τίτλος: Λακωνία
Είδος: Ντοκιμαντέρ
Κουτελιδάκης Νίκος: Σκηνοθεσία
Υπουργείο Προεδρίας: Παραγωγή
Χατζηαθανασίου Νίκος: Σενάριο
Καραμανίδης Βαγγέλης: Φωτογραφία, Μοντάζ
Κάρτερ Γιώργος: Αφηγητής